Strona główna OIL

   


 
Spłacić dług wobec przeszłości

Order wojenny Virtuti Militari

Order Virtuti Militari ustanowił król Stanisław August Poniatowski i w 1792 r.
16 października 1992 r. Sejm uchwalił ustawę, na mocy której orderowi nadano ponownie nazwę Order Wojenny Virtuti Militari. Została przywrócona Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, a nadawany ma być przez Prezydenta RP. Określono szczegółowe kryteria nadawania. Dodano również, że order może być nadany tylko w czasie wojny lub nie później niż przez pięć lat od zakończenia wojny.
Order Wojenny Virtuti Militari po 1989 r. nie był nadawany. Dzieli się na 5 klas:

  • klasa I - Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari - może być nadany Naczelnemu Dowódcy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej za zwycięską wojnę lub dowódcy armii albo wyższemu dowódcy za całokształt działalności w czasie wojny,
  • klasa II - Krzyż Komandorski Orderu Wojennego Virtuti Militari - może być nadany dowódcy armii lub innemu wyższemu dowódcy za śmiałe i pełne inicjatywy prowadzenie operacji wojennej, mającej duże znaczenie dla przebiegu wojny,
  • klasa III - Krzyż Kawalerski Orderu Wojennego Virtuti Militari - może być nadany dowódcy jednostki bojowej za nadzwyczajne czyny bojowe lub wybitną inicjatywę, połączoną z umiejętnym i skutecznym dowodzeniem, a wyjątkowo oficerowi sztabu za współpracę z dowódcą, jeżeli współpraca ta w sposób wybitny przyczyniła się do zwycięstwa w bitwie,
  • klasa IV - Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari - może być nadany oficerowi za umiejętne i skuteczne dowodzenie jednostką bojową lub za inny czyn zapewniający sukces bojowy, podoficerowi lub żołnierzowi posiadającemu już Krzyż Srebrny za czyn wybitnego męstwa, połączony z narażeniem życia,
  • klasa V - Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari - może być nadany dowódcy lub żołnierzowi za śmiały czyn bojowy lub osobiste męstwo, a także osobom cywilnym za okazanie niezwykłego męstwa.

(oprac. red. na podstawie:
www.wikipedia.org,
www.prezydent.pl)

Szanowni Państwo,


Order Virtuti Militari z 1992 r.
Studiując rozmaite materiały dotyczące Orderu Wojennego Virtuti Militari zauważyłem, że wśród jednostek udekorowanych tym odznaczeniem są przedstawiciele wszystkich rodzajów wojsk: marynarki wojennej, lotnictwa i wojsk lądowych. Znajdujemy tam nazwy chwalebnych jednostek wojskowych szczebla dywizji, brygady, pułku i batalionu. Z przykrością skonstatowałem, że na liście "tych najdzielniejszych z dzielnych" nie ma ani jednego szpitala wojskowego. Skłoniło mnie to do pytania, czy rzeczywiście żaden z polskich szpitali wojskowych czy cywilnych nie zasłużył na takie wyróżnienie?! Nawet ktoś zajmujący się historią pobieżnie musiał się natknąć na opis heroicznych dokonań polskiej służby sanitarnej w czasie ostatniej wojny. Brak najwyższych odznaczeń bojowych dla jednostek służby zdrowia wynika, moim zdaniem, z kilku przyczyn:

  • oceny wyższych przełożonych uważających, że ratowanie zdrowia i życia ludzi jest powinnością i rutynową czynnością szpitali, bez względu na okoliczności. A przecież czymś innym jest praca szpitala w okresie pokoju, a czymś zupełnie innym służba w warunkach wojny totalnej, pod ciągłym ostrzałem, na pierwszej linii frontu, gdy pozostanie z pacjentem wiąże się z bezpośrednią groźbą utraty życia, z czego cały personel doskonale zdawał sobie sprawę (np. likwidacja szpitali w powstaniu warszawskim), czy czymś tak powszechnym jest oddawanie życia w obronie drugiego człowieka?
  • braku przywiązywania wagi do odznaczeń, pochwał itp., typowa dla stanu lekarskiego, który zawsze trochę "przy wojsku", choć zawsze dla wojska (nawet do ofiary życia)
  • sytuacja polityczna panująca po II wojnie światowej, wykluczająca możliwość ubiegania się o odznaczenia ośrodków ze wschodniej części Polski
  • zagłada personelu służby zdrowia, który mógłby wystąpić o takie odznaczenia.

Jednostki wojskowe odznaczone Orderem Virtuti Militari

Krzyżem Złotym (IV klasy) został odznaczony okręt ORP Błyskawica - jako jedyny polski okręt oraz 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Krzyżem Srebrnym (V klasy) odznaczone zostały: 6. Pomorska Dywizja Piechoty, 5. Kołobrzeski Pułk Piechoty, 7. Kołobrzeski Pułk Piechoty, 8. Bydgoski Pułk Piechoty, 9. Zaodrzański Pułk Piechoty, 12. Kołobrzeski Pułk Piechoty, 16. Kołobrzeski Pułk Piechoty, 24. Drezdeński Pułk Artylerii Pancernej, 27. Sudecki Pułk Artylerii Pancernej, 28. Saski Pułk Artylerii Pancernej, 2. Sudecki Pułk Czołgów, 4. Pomorski Samodzielny Pułk Czołgów Ciężkich, 6. Drezdeński Pułk Czołgów, 9. Łużycki Pułk Czołgów, 1. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa", 2. Pułk Lotnictywa Bombowego "Kraków", 3. Pułk Lotnictwa Szturmowego, 1. Batalion Saperów (1. DP), 2. Batalion Saperów (2. DP), 8. Kołobrzeski Samodzielny Batalion Saperów, 9. Kołobrzeski Samodzielny Batalion Saperów, 13. Kołobrzeski Batalion Saperów (6. DP), 1. Kołobrzeski Batalion Samochodowy, 2. Kołobrzeski Batalion Samochodowy.

(za: www.wikipedia.org)

Szpitalem, który jako pierwszy powinien się znaleźć wśród najdzielniejszych jednostek Wojska Polskiego jest z pewnością Szpital Ujazdowski*, czyli legendarna "Rzeczpospolita Ujazdowska". Placówka ta, służąca przed wybuchem II wojny światowej szkoleniu podchorążych sanitarnych musi być bliska wszystkim absolwentom WAM-u. Chociaż zagładę Centrum Wyszkolenia Sanitarnego przyniosła wojna i jej następstwa, zaś likwidacja naszej Wojskowej Akademii Medycznej była wynikiem "przemyśleń" niekompetentnych politykierów i urzędasów, to myślę, że duch tych uczelni był podobny.
Szpital Ujazdowski znakomicie wypełnił swe zadania podczas kampanii wrześniowej w roku 1939, okupacji hitlerowskiej, jak i Powstania Warszawskiego, po upadku którego również nie pozostawił pacjentów na łaskę losu. Tylko niezwykle ofiarna i bohaterska postawa całego personelu umożliwiła, mimo niezwykle trudnych warunków, uratować tysiące istnień ludzkich! Poza działalnością leczniczą prowadził także szkolenia, prace naukowe, a także realizował zadania opiekuńcze. W krótkim liście nie sposób opisać wszystkiego, całokształt tej sprawy oddają relacje świadków, zawarte w dość licznych opracowaniach.
Komendantem Szpitala Ujazdowskiego w czasie kampanii wrześniowej i w czasie Powstania Warszawskiego był płk prof. dr Teofil Kucharski, wybitny internista. Z listu Pani dr Ewy Anny Myśliwiec z d. Kucharskiej, wnuczki profesora ("Gazeta Lekarska", 2005, 01) dowiedziałem się, iż w 1947 roku ciężko chory płk prof. T. Kucharski wystąpił do MON z wnioskiem o nadanie Szpitalowi Ujazdowskiemu Orderu Virtuti Militari lub Krzyża Grunwaldzkiego. Do dnia dzisiejszego nie uzyskano odpowiedzi.
Uważam, że WIL powinna wystąpić z wnioskiem do Prezydenta RP i Kapituły Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari z prośbą o rozpatrzenie wniosku płk. prof. T. Kucharskiego. Znowelizowane przepisy o przyznawaniu VM określają, że odznaczenie to można nadać jedynie w trakcie działań wojennych lub w 5 lat po ich zakończeniu. Wybitny polski oficer lekarz występując w 1947 roku z wnioskiem o odznaczenie Szpitala Ujazdowskiego dotąd nie doczekał się odpowiedzi, mimo że warunki formalne zostały spełnione.
WIL, reprezentująca lekarzy wojskowych w służbie czynnej lub emerytowanych, powinna - moim zdaniem - zadbać także o symboliczne docenienie osiągnięć i poświęceń polskich lekarzy wojskowych z wszystkich miejsc, gdzie przelewana była krew polskiego żołnierza.
W naszym kraju od zawsze jest zły czas dla służby zdrowia i mnóstwo aktualnych, niezwykle pilnych spraw do załatwienia przez WIL. Jednak nie samym chlebem człowiek żyje i należy spłacić dług wobec wielkich poprzedników. W dzisiejszych trudnych dla wojskowej i cywilnej służby zdrowia czasach, niezrozumiałych, błędnych decyzji przełożonych, wszystkich koszmarnych i upokarzających pomysłów NFZ, warto przypomnieć sobie, że "Rzeczpospolita Ujazdowska" dawała sobie radę w znacznie cięższych warunkach i radziła z bardziej szkodliwym i groźnym przeciwnikiem, co może być jakąś formą pocieszenia lub dodania otuchy wszystkim pracującym obecnie w Polsce lekarzom.
Prosiłbym RL WIL o ustosunkowanie się do mojej prośby dotyczącej wniosku płk. prof. Tadeusza Kucharskiego.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof KOPOCIŃSKI

Żary, 2.04.2006 r.

Idea uhonorowania Szpitala Ujazdowskiego Orderem Virtuti Militari spotkała się z pełnym poparciem Przewodniczącego i Prezydium RL WIL. Postanowiono też ponownie zainteresować Kapitułę Orderu wnioskiem płk. prof. T. Kucharskiego.

(red.)

Płk prof. dr Teofil Kucharski (1889 - 1955)
Dyplom doktora wszech nauk lekarskich uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim 23 lipca 1913 r. W czasie I wojny światowej, do końca sierpnia 1917 r. służył w polskich formacjach legionowych. Po kryzysie przysięgowym w 1917 r. został wcielony do armii austriackiej. 10 listopada 1918 r. wstąpił do tworzącego się Wojska Polskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej.
Po ukończeniu w Warszawie kursów sanitarnych, od 30 listopada 1926 r. związał się na stałe z Poznaniem, Służbę wojskową łączył z pracą naukową - w 1929 r. habilitował się na Uniwersytecie Poznańskim. Był znakomitym dydaktykiem, prowadził także zajęcia dla studentów.
W końcu sierpnia 1939 r. został mianowany szefem sanitarnym Armii "Poznań", wziął udział w wojnie obronnej. Ok. 20 września przedostał się do Warszawy. Po kapitulacji stolicy jako najstarszy rangą oficer lekarz objął komendanturę Szpitala Ujazdowskiego (do 31 marca 1940 r.) oraz nadzór fachowy nad polskimi szpitalami wojskowymi w Warszawie. Brał udział w Powstaniu Warszawskim, początkowo jako komendant Szpitala Ujazdowskiego, a od 15 września 1944 r. (po śmierci profesora Edwarda Lotha) szef sanitarny Obwodu V Mokotów. Po kapitulacji gromadził rannych i ewakuował ich do Milanówka, a następnie do Krakowa.
27 marca 1945 r. powrócił do służby w Wojsku Polskim, obejmując - do grudnia tegoż roku - komendanturę Szpitala Okręgowego nr 5 w Poznaniu.
15 lipca 1946 r. ze względów zdrowotnych przeniesiono go w stan spoczynku.
W latach 1945-1946 kierował Kliniką Diagnostyczną Chorób Wewnętrznych UP.
Opublikował kilkadziesiąt prac z różnych dziedzin interny i medycyny wojskowej. Za wojskowe i naukowe zasługi odznaczony został m.in. Krzyżem Virituti Militari V klasy, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości, Złotym Krzyżem Zasługi i Złotą Odznaką Honorową PCK.
Prof. Teofil Kucharski zmarł z powodu choroby nowotworowej 8 czerwca 1955 r. i został pochowany na cmentarzu w Kiekrzu.

oprac. red.
na podst. artykułu Włodzimierza Witczaka (www.gazeta.pl)

"Skalpel" 2006/04 (lipiec-sierpień) - pismo Wojskowej Izby Lekarskiej w Warszawie.
Wydawca: Wojskowa Izba Lekarska w Warszawie.
Dla członków izby lekarskiej bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004-2020