Strona główna Meritum


Aktualny numer
Przegląd numerów Meritum
Przegląd tematyczny
Prawo (uchwały, apele)
Praca dla lekarzy
Komunikaty KPOIL
Z żałobnej karty
Szukaj w Meritum
Redakcja Magazynu Meritum


   

Strona istnieje od 1 stycznia 2002r.
Odwiedzana licznik razy.


    *** GRUDZIĄDZ   ***   TORUŃ   *** WŁOCŁAWEK  ***
Stan zdrowia polskiej młodzieży
Zdrowie publiczne

      Zdecydowana większość młodych Polaków cieszy się dobrym stanem zdrowia, jest zadowolona ze swojego życia i ma w sobie dużo energii życiowej - taki obraz kondycji zdrowotnej polskiej młodzieży wyłania się z przygotowanego przez interdyscyplinarny zespół ekspercki raportu "Młodzi 2011".

      Raport "Młodzi 2011" - będący próbą diagnozy współczesnego młodego pokolenia Polaków - został przygotowany przez interdyscyplinarny zespół ekspercki pod redakcją Michała Boniego, szefa Zespołu Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów. Autorką raportu jest dr hab. Krystyna Szafraniec, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Prace nad raportem prowadzone były we współpracy z ekspertami z różnych dziedzin, kilku resortów i urzędów centralnych oraz ze środowiskami pracującymi z młodzieżą i na rzecz młodzieży.
      Jeden z jedenastu rozdziałów raportu "Młodzi 2011" poświęcony jest tematyce zdrowotnej - przedstawia stan zdrowia młodych Polaków, ich świadomość prozdrowotną i wzorce zachowań ryzykownych. W poniższym tekście prezentuję wybrane wątki z tego rozdziału raportu.

      Stan zdrowia polskiej młodzieży
      Większość młodych Polaków ocenia swój stan zdrowia jako bardzo dobry lub dobry - takie deklaracje składa 91,1% osób w wieku 15 - 24 lata oraz 82,8% osób w wieku 25 - 34 lata. Dane te nie odbiegają znacząco od średniej europejskiej - odpowiednio 91,6% oraz 85,1%. Ocena stanu zdrowia jest w znaczący sposób powiązana ze statusem rodziny pochodzenia oraz środowiskiem zamieszkania.
      Jednak obiektywne wskaźniki zdrowia nie są równie satysfakcjonujące. Wpływa na to wiele czynników, wśród których najczęściej wymienia się: niezadowalające zachowania zdrowotne samej młodzieży (złe nawyki dietetyczne, siedzący tryb życia, zaniedbania w higienie jamy ustnej), biedę i dezorganizację życia rodzinnego oraz utrudniony dostęp do specjalistycznej opieki medycznej.

      Zadowolenie z życia
      Połowa Polaków w wieku 18 - 29 lat uważa swoje życie za wspaniałe lub udane, a kolejne 30% określa je jako dość dobre. Nawet mimo bolesnych doświadczeń, ponad 80% młodych Polaków uważa, że ich życie ma sens i dużą wartość. Warto zauważyć, że zadowolenie z życia staje się w ostatnich latach (mimo niesprzyjających okoliczności zewnętrznych) naszą cechą narodową - okazuje je ponad 80% wszystkich dorosłych Polaków.
      W przypadku osób młodych zadowolenie z życia przekłada się na poczucie witalności - ponad 80% osób w wieku od 18 do 29 lat uważa, że ma w sobie dużo energii życiowej, podczas gdy tylko 65% wszystkich dorosłych Polaków ma takie same odczucia.

      Negatywne stany emocjonalne
      Pozytywne podejście do życia nie wyklucza występowania negatywnych stanów emocjonalnych. Przeprowadzone w marcu 2010 roku badania wykazały, że 70% dorosłych Polaków odczuwa zmęczenie, około 50% - napięcie lub "wyeksploatowanie", a około 35% - przygnębienie lub depresję.
      Zdaniem autorów raportu, występowanie negatywnych stanów emocjonalnych u młodych ludzi częściowo jest wynikiem efektu "psycho-fali", czyli przejmowania przez psychikę kryzysów i napięć systemu, które są dla niej zbyt obciążające i destrukcyjne. Współczesny świat wypracował bowiem mechanizmy, które pozwalają zamieniać zewnętrzne przyczyny życiowego niepowodzenia i problemy systemowe na subiektywne poczucie winy i własnego nieudacznictwa.
      W ostatnich latach wyraźnie wzrosła liczba nastolatków, u których stwierdzono podwyższony poziom stresu psychologicznego, częste występowanie silnego zmęczenia i wyczerpania, przygnębienie czy bóle głowy. Jeszcze kilka lat temu uskarżała się na te dolegliwości mniejszość młodzieży (30 - 40%), dziś dotykają one już większości nastolatków.

      Zdrowie psychiczne młodzieży
      Według danych dotyczących lecznictwa psychiatrycznego w placówkach publicznej służby zdrowia od 2002 roku mamy do czynienia z ciągłym wzrostem procentowego udziału młodocianych pacjentów (do 18 - 19 roku życia) w ogólnej liczbie osób zgłaszających się na leczenie. W 2008 roku osoby do 18 roku życia stanowiły 9%, a osoby w wieku od 19 do 29 lat - 17% wszystkich pacjentów leczonych psychicznie.
      Depresje i nerwice dotykają co czwartego nastolatka i niemal co drugiego młodego dorosłego (19 - 29 lat). Prawie 8% nastolatków cierpi na zaburzenia psychiczne będące konsekwencją uzależnień (głównie narkotykowych); w starszej grupie wiekowej zaburzenia te dotykają już 21% osób.

      Zagrożenie zdrowia i życia
      Co siódmy polski nastolatek (14%) cierpi na przewlekłe choroby, a ponad 17% ulega rocznie urazom wymagającym pomocy medycznej. Nowotwory złośliwe są odpowiedzialne za prawie 13% zgonów dzieci i młodzieży w wieku 1 - 19 lat. Na kolejnych miejscach wśród przyczyn zgonów znajdują się wady rozwojowe wrodzone oraz - coraz częściej - choroby układu nerwowego (około 7%).
      Najczęstszą przyczyną zgonów osób w wieku 1 - 19 lat są jednak urazy i zatrucia, odpowiedzialne za ponad połowę zgonów dzieci i młodzieży. W tej grupie dominują urazy spowodowane wypadkami komunikacyjnymi (prawie 50% zgonów w wyniku urazów) oraz samobójstwa (23%). Podobne proporcje utrzymują się także w odniesieniu do starszej młodzieży i są zbliżone do trendów europejskich.

      Samobójstwa
      Od kilku lat obserwuje się wzrost liczby samobójstw wśród młodzieży. W krajach Unii Europejskiej wysunęły się one na pierwsze miejsce wśród zewnętrznych przyczyn zgonów, wyprzedzając wypadki komunikacyjne, przypadkowe zatrucia, AIDS, zabójstwa oraz uzależnienia. W Polsce na początku lat 90. samobójstwa były przyczyną około 10% zgonów w wyniku urazów, a 10 lat później - już ponad 20%. Odnotowuje się także coraz więcej przypadków samobójstw wśród nastolatków (15 - 19 lat): w 2002 roku odnotowano 55 takich przypadków, w 2009 roku - już 356.
      Według autorów raportu główną przyczyną skłaniającą do podjęcia decyzji o samobójstwie w przypadku młodych dorosłych jest pasmo niepowodzeń, na jakie napotykają w drodze do samodzielności.
      Odporność psychiczna osób, które dorastały w przekonaniu, że sukces i szczęście są na wyciągnięcie ręki, wyczerpuje się w trakcie pokonywania niezliczonych trudności, w zderzeniu z poczuciem braku perspektyw i ciągłymi pytaniami o sens życia.

      Zakażenia wirusem HIV
      Pomimo podejmowania licznych działań edukacyjnych i informacyjnych, w Europie wciąż odnotowuje się znaczącą ilość zakażeń wirusem HIV. W 2006 roku 28% nowo zdiagnozowanych przypadków HIV dotyczyło młodych ludzi w wieku 15 - 29 lat, przy czym aż 60% osób w tej kategorii stanowiły osoby w wieku 25 - 29 lat. W Polsce osoby w wieku od 15 do 29 lat stanowią aż 42,9% osób, u których po raz pierwszy zdiagnozowano zakażenie HIV.
W tej kategorii wiekowej najliczniejszą grupą zakażonych (61%) są osoby w wieku 25 - 29 lat, a tylko 4% zakażonych to nastolatki do 19 roku życia. Grupą największego ryzyka wśród młodych Polaków są narkomani - stanowią oni ponad 58% nowo diagnozowanych przypadków HIV.

      Nadwaga i niedowaga
      Według danych z 2003 roku nadwaga występuje u co dziesiątej osoby w wieku 15 - 24 lat, ale już u co trzeciej osoby w wieku 25 - 34 lat - w obu grupach wiekowych na nadwagę cierpi dwa razy więcej mężczyzn niż kobiet. Niedowagę ciała stwierdzono u 11,5% młodych Polaków (15 - 24 lat) - trzykrotnie częściej u kobiet niż mężczyzn.
      Natarczywie propagowany we współczesnej kulturze kult szczupłej sylwetki z jednej strony skłania młodzież do zachowań prozdrowotnych, ale z drugiej strony coraz częściej staje się także przyczyną zaburzeń odżywiania. W ciągu zaledwie kilku lat procentowy udział osób leczonych w poradniach z powodu tego typu zaburzeń wzrósł w stosunku do ogółu pacjentów z 16 do 45%.

      Spożywanie alkoholu
      Dane Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że we wszystkich krajach europejskich inicjacja alkoholowa ma miejsce między 13 a 14 roku życia - w przypadku dziewcząt niewiele później niż w przypadku chłopców.
      Polska młodzież generalnie pije mniej niż w latach poprzednich i rzadziej niż jej rówieśnicy w innych krajach spożywa alkohol systematycznie.
Jak wynika z badań prowadzonych przez Eurostat, 78% polskich nastolatków spożywało alkohol w miesiącu poprzedzającym badanie; co trzeci z nich przyznał się do epizodu upicia się.

      Palenie papierosów
      Palenie papierosów należy do zachowań najbardziej ryzykownych, a jednocześnie ignorowanych społecznie. Według danych polskich badaczy po roku 2000 nastąpiło wyraźne zmniejszenie odsetka młodzieży palącej papierosy codziennie - dotyczy to wszystkich kategorii wiekowych.
Podczas gdy w grupie wiekowej 15 - 24 lat do regularnego palenia papierosów przyznaje się zaledwie 16,8% osób (jest to jeden z najniższych wskaźników wśród krajów europejskich), to w grupie wiekowej 25 - 34 lata codziennie pali już 40% Polaków. W obu grupach wiekowych dziewczęta palą prawie dwa razy rzadziej niż chłopcy.

      Substancje psychoaktywne
      Najpopularniejszym narkotykiem w Europie są konopie indyjskie - w 2008 roku zażywało je 7% dorosłych Europejczyków. Kolejne miejsca zajmują kokaina, ecstasy i amfetamina; coraz popularniejszy staje się mefedron. Według danych z 2007 roku 16% Polaków zażyło marihuanę przynajmniej raz w życiu, a około 7% przynajmniej raz zażyło inny narkotyk.
      Mimo wzrostu wskaźników spożywania narkotyków w ostatnich latach, Polska nadal utrzymuje pozycję poniżej średniej europejskiej. Natomiast pod względem spożywania leków o działaniu psychoaktywnym przez polską młodzież zajmujemy czołowe miejsce w Europie.

      Przyczyny zachowań ryzykownych
      Badanie przeprowadzone w 2004 roku wśród europejskiej młodzieży w wieku 15 - 24 lat ujawnia najczęstsze przyczyny sięgania po narkotyki. Najczęściej wybieranymi powodami są: ciekawość, presja ze strony rówieśników, poszukiwanie doznań, rekreacja oraz problemy w domu lub szkole/pracy.
      Badacze społeczni wskazują na dodatkowe przyczyny, takie jak: niski status lokalnego otoczenia i deprywacja potrzeb społeczności lokalnej. Znaczenie nie do przecenienia ma także łatwa dostępność narkotyków - w pubach i klubach, a nawet blisko domu i szkoły. Co ciekawe, narkotykom sprzyja zarówno bieda, jak i - z drugiej strony - wysoki status materialny rodziny.

      Pełny tekst raportu "Młodzi 2011" dostępny jest na stronie internetowej Zespołu Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów: http:// www.zds.kprm.gov.pl/node/185

Dominika Kisielewska

Meritum 2011 nr 5 - pismo Kujawsko-Pomorskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Toruniu.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004-2020