Strona główna Meritum


Aktualny numer
Przegląd numerów Meritum
Przegląd tematyczny
Prawo (uchwały, apele)
Praca dla lekarzy
Komunikaty KPOIL
Z żałobnej karty
Szukaj w Meritum
Redakcja Magazynu Meritum


   

Strona istnieje od 1 stycznia 2002r.
Odwiedzana licznik razy.


    *** GRUDZIĄDZ   ***   TORUŃ   *** WŁOCŁAWEK  ***
Dr med. Franciszek Tadeusz Rakowicz (1839 - 1878) wydawca, działacz narodowy i gospodarczy.
Z cyklu: Lekarze w nazewnictwie ulic Torunia

      Urodził się 04 kwietnia we wsi Golejewko, w powiecie krobskim w Wielkopolsce, jako syn Daniela Aleksandra z zawodu nauczyciela i Emerencji z Osieckich. Gimnazjum im. Św. Marii Magdaleny w Poznaniu ukończył z wyróżnieniem w roku 1875. Studia na wydziale lekarskim rozpoczął na uniwersytecie we Wrocławiu, skąd przeniósł się na Uniwersytet w Berlinie. Tamże w dniu 04 kwietnia 1862 r. uzyskał tytuł dr. med. i chirurgii na postawie dysertacji pt. "De operationis fistulae vesico-vaginalis evolutione historica"(1862). Szczególna wartość tej pracy polegała na tym, że nawiązał w niej do wkładu wszystkich zajmujących się tym zagadnieniem lekarzy polskich jak: A. Gliszczyńskiego, L. A. Neugebauera, J. A. Jagielskiego i M. J. Kapuścińskiego. Chciał w ten sposób zapoznać lekarzy niemieckich z dorobkiem operacyjnym lekarzy polskich.
      Już w czasie studiów dostrzegał, że z powodu narastającej głuchoty nie będzie mógł praktycznie uprawiać zawodu i nie przystąpił do końcowego egzaminu państwowego, uprawniającego do wykonywania praktyki lekarskiej w Prusach.
      Wobec powyższego zdecydował się poświęcić innemu ze swoich zainteresowań. Było to dziennikarstwo, publicystyka narodowa i społeczno-gospodarcza. Pracę dziennikarską rozpoczął już w czasie studiów jako korespondent chełmińskiego "Nadwiślanina". Bedąc studentem V kursu medycyny wydał w roku 1861 broszurę pt. "Towarzystwo św. Wojciecha, duchowy pomnik tysiącletniej rocznicy", w której postulował założenie towarzystwa w celu wydawania książek i organizowania czytelni parafialnych i gminnych dla wsi i małych miasteczek. Po zawieszeniu wydawnictwa "Nadwiślanina" przez władze pruskie w roku 1863, przeniósł się do Poznania gdzie podjął pracę w redakcji "Dziennika Poznańskiego" (1863 - 1866).
      Po roku 1866 podjął pracę w księgarni Brockhaus w Lipsku. Praktykował również w drukarniach tego miasta. Mając okazję odwiedzenia Pragi, zapoznał się z tamtejszymi przywódcami ruchu narodowego. Odrodzenie wewnętrzne przez wzmocnienie materialnych warunków bytu i przez oświatę ludową stało się odtąd jego hasłem przewodnim. Na przykładzie Czech, zainicjował drogę odrodzenia moralnego i ekonomicznego prowincji pozostających pod panowaniem pruskim.
Strona tytułowa "Kalendarza Polskiego"

      Po powrocie do Poznania postanowił zawodowo zaangażować się w działalność wydawniczą. W roku 1866 uzyskał prawo wykonywania zawodu księgarza i drukarza. Ujął go rozmach inicjatyw społecznych w Prusach Zachodnich. Rezygnując z pracy w "Dzienniku Poznańskim" przeniósł się do Torunia, gdzie w roku 1866 założył pierwszą w tym mieście polską księgarnię wydawniczą przy ul. Żeglarskiej 105. W czasie od 1869-1873 opracował i wydał pięć roczników pt.: "D-ra Rakowicza Kalendarz Polski" (Toruń), a także katalog książek znajdujących się w księgarni (Toruń 1869) Ryc. 2. W "Kalendarzu" informował o prawach i obowiązkach wobec władz pruskich i o możliwościach zakładania towarzystw polskich. Poza tym ukazywały się powieści, wydawnictwa ludowe i inne. Od roku 1869 działał przy księgarni wypożyczalnia książek p.n. "Czytelnia Polska". W roku 1871 założył pierwszą polską drukarnię w Toruniu.
      W roku 1867 wydał własnym nakładem "Gazetę Toruńską", którą także okresowo redagował. W gazecie miała swoje miejsce stała kronika dotycząca działalności polskich organizacji i związków. W "Gazecie T" publikowali między innymi: J. I. Kraszewski, Teofil Lenartowicz, Paulina Wilkońska, Zygmunt Celichowski, Wojciech Kętrzyński i inni.
      Jako osoba popularna i szanowana w roku 1872 jako pierwszy Polak wybrany został do Toruńskiej Rady Miejskiej. Co roku aktywnie uczestniczył w Polskich Sejmikach gospodarczych. Na VI-tym z nich w Hotelu "Pod Trzema Koronami" wygłosił referat pt.: "O stanie i sposobach podniesienia przemysłu polskiego w Prusach Zachodnich". W roku 1873 wyróżnił się aktywnym udziałem w przygotowaniach 400-lecia urodzin Mikołaja Kopernika.
      Dr Rakowicz był gorącym zwolennikiem zwiększania aktywności polityczno-społecznej i zawodowej kobiet. W roku 1869 napisał broszurę pt.: "Towarzystwo pomocy naukowej dla dziewcząt polskich". W roku 1870 założył w Toruniu "Towarzystwo Pomocy Naukowej dla Dziewcząt Polskich". Towarzystwo udzielało pomocy stypendialnej dziewczętom z Prus Zachodnich i Wielkiego Księstwa Poznańskiego. W roku 1872 Towarzystwo liczyło ponad czterystu członków i dysponowało sumą 4 848 marek. Był także współzałożycielem Spółki Pożyczkowej w Toruniu. Współdziałał również w założeniu Towarzystwa Przemysłowego w Toruniu i był jego przewodniczącym. Poza działalnością gospodarczą Towarzystwo prowadziło ożywioną akcję polityczną, urządzając wieczorki literacko-muzyczne. Wobec wzrostu licznych spółek zarobkowych przyczynił się do powołania Związku Spółek Zarobkowych. W roku 1873 opuścił Toruń powracając do Poznania, gdzie powierzono mu stanowisko dyrektora Banku Włościańskiego, którym kierował do końca życia.
      Opuszczając Toruń sprzedał księgarnie i wypożyczalnię Wojciechowi Małeckiemu, którą wkrótce bo w roku 1878 powrotnie odkupił przekazując jej prowadzenie swej żonie Jadwidze z domu Pomorskiej. Małżeństwo było bezdzietne. Zmarł w Poznaniu 28 sierpnia 1878 roku w wieku 39 lat.
      Rada Miejska Torunia uczciła pamięć dr. Franciszka Rakowicza, nadając jego imieniem jedną z ulic na osiedlu Rubinkowo.

Marian Łysiak

Meritum 5/2004 - pismo Pomorsko-Kujawskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Toruniu.
Dla członków izby lekarskiej bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004  
Redaktor: meritum@kpoil.torun.pl  
Data utworzenia: 2004-10-15