Strona główna OIL

   


 
Zakażenia układu moczowego (ZUM)

Zakażenia układu moczowego (ZUM) u kobiet w ciąży stanowią nieco odmienny problem diagnostyczno- leczniczy. Najczęściej mogą występować pod następującymi postaciami:

Cystitis - zapalenie pęcherza moczowego
Pyelonephritis - odmiedniczkowe zapalenie nerek ( ostre i przewlekłe)

Bakteriomocz bezobjawowy

      W ciąży, wskutek działania hormonów powodujących zwiotczenie mięśni gładkich moczowodów oraz w wyniku ucisku powiększającej się macicy na końcowe odcinki moczowodów rozwija się zastój i poszerzenie górnych odcinków moczowodów.
      Zastój ten rozwija się od drugiego trymestru ciąży i stopniowo narasta do 8 a nawet 9 miesiąca ciąży, a powrót do normy następuje w okresie do 10 tygodni po rozwiązaniu. Tego typu zmiany częściej występują po stronie prawej, z uwagi na częstsze położenie płodu grzbietem na stronę prawą. Ucisk powiększającej się macicy powoduje zwolnienie perystaltyki moczowodów, przyczyniając się do zastoju w górnych drogach moczowych oraz powoduje zwiększenie ilości zalegającego moczu w pęcherzu.
      Czynnikami sprzyjającymi rozwojowi zakażeń jest zwiększenie filtracji kłębkowej, podwyższenie stężenia glukozy w moczu (glykozuria) oraz zwiększone wydalanie dwuwęglanów powodujące niekorzystną alkalizację moczu.
      Nerki i układ moczowy wymagają kontroli przez cały okres ciąży. Już w pierwszych tygodniach może wystąpić bakteriomocz bezobjawowy. Bakteriomocz bezobjawowy występuje wówczas jeżeli w posiewie wyhodowano powyżej 10 do 5 komórek jednego gatunku bakterii w co najmniej dwóch posiewach moczu pobranego aseptycznie przy braku objawów ZUM. BB występuje u chorych przewlekle cewnikowanych, ludzi w podeszłym wieku ,leżących oraz z chorobami neurologicznymi.
      BB powinien być leczony u dzieci z refleksem ,kobiet w ciąży i w cukrzycy. Konieczność leczenia u kobiet w ciąży wynika z istnienia związku przyczynowego między nie leczonym BB w I trymestrze ciąży a rozwojem ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek ocenia się na 20-40 %. Leczenie bakteriomoczu bezobjawowego powinno trwać od siedmiu do 10 dni. W pierwszej kolejności stosujemy aminopeniciliny z inhibitorem ß-laktamaz, cefalosporyny II i III generacji oraz nitrofurantoinę. Po zakończeniu leczenia należy wykonać kontrolny posiew moczu w celu oceny leczenia.
      Kontrolne posiewy moczu należy wykonywać co miesiąc do końca ciąży. Zapalenie pęcherza moczowego jest najczęstszą postacią ZUM objawowego u kobiet w ciąży. Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne jest analogiczne jak w przypadku bakteriomoczu bezobjawowego .Zdania co do leczenia krótkoterminowego są bardzo podzielone, jednak większość nie zaleca takiego postępowania.
      Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek rozwija się częściej w bardziej zaawansowanej ciąży, Zwykle w trzecim trymestrze ciąży. Najczęstsze objawy to ból w okolicy lędźwiowej, wysoka temperatura ciała, nudności i wymioty, W badaniu moczu stwierdzamy ropomocz u około 85% chorych, Posiew moczu określamy jako dodatni w przypadku bakteriurii >10 do 4/ml badanego moczu. W osadzie moczu stwierdzamy krwinkomocz, a ilość leukocytów we krwi obwodowej może wynosić powyżej 103 (WBC).
      Leczenie niepowikłanego ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek u ciężarnych rozpoczynamy od podawania aminopenicilin z inhibitorem ß-laktamaz, cefalosporyn II i III generacji lub aminoglikozydów.
      Jako powikłanie OOZN może wystąpić bakteriemia(15-20%), wstrząs septyczny, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, niewydolność oddechowa, oraz Zespól Niewydolności Oddechowej Dorosłych(ARDS) dlatego też chore winny być hospitalizowane a terapia winna być parenteralna.
      W ostatnim trymestrze ciąży przeciwwskazane są sulfonamidy, natomiast w pierwszym trymestrze nie należy podawać fluorochinolonów, tetracyklin oraz trimetoprimu z sulfometoksazolem.
      W trakcie leczenia ZUM należy zalecać przyjmowanie dużej ilości płynów w celu utrzymania prawidłowej diurezy i odpowiedniego przepływu moczu, który bardzo istotnie wpływa na przyspieszenie mechanicznego wyjaławiania układu moczowego

Mieczysław Gałęzia

Eskulap Świętokrzyski 2007 nr 3 - pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Kielcach.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004-2020