Strona główna OIL

   


 
Warunki transplantacji ex vivo - część I

      Podstawowym kryterium decydującym o tym, kto może zostać dawcą ex vivo, jest przedmiot transplantacji, czyli:

  1. komórki, tkanki i narządy nieregenerujące się,
  2. komórki, tkanki ulegające regeneracji, oraz
  3. szpik kostny oraz komórki krwiotwórcze krwi obwodowej, które mimo swej zdolności do regeneracji stanowią niekiedy odrębną kategorię.

      Stąd też jeżeli przedmiotem transplantacji mają być:
  1. komórki, tkanki i narządy nieregenerujące się, mogą one być pobrane wyłącznie od osób wymienionych w art. 12 ust 1 pkt 1, czyli krewnego w linii prostej, rodzeństwa, osoby przysposobionej, małżonka oraz (z zastrzeżeniem art. 13) na rzecz innej osoby, jeżeli uzasadniają to szczególne względy osobiste takie jak np. pozostawanie w konkubinacie, stan narzeczeństwa, wieloletnia przyjaźń, itp.,
  2. komórki, tkanki ulegające regeneracji, mogą być pobrane od wszystkich osób tj. również od innych osób niż wymienione w art. 12 ust 1 pkt 1 u. transp.,
  3. szpik kostny od wszystkich osób wymienionych w art. 12 ust 1 pkt 1 i 2 u. transp.,
  4. szpik kostny lub komórki krwiotwórcze krwi obwodowej w wyjątkowej sytuacji od małoletniego na rzecz rodzeństwa (art. 12 ust 2 u. transp.),

      Małoletni może zostać dawcą na rzecz rodzeństwa, jeżeli:
  1. zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia potencjalnego biorcy,
  2. wspomnianego niebezpieczeństwa nie można uniknąć w inny sposób niż przez dokonanie przeszczepu szpiku lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej,
  3. przeszczep szpiku lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej nie spowoduje dającego się przewidzieć upośledzenia sprawności organizmu małoletniego.

      Pobranie szpiku lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej od małoletniego może być dokonane za zgodą przedstawiciela ustawowego, po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kandydata na dawcę. Jeżeli dawcą szpiku jest małoletni powyżej lat trzynastu, wymagana jest także jego zgoda.
      Art. 12 ust 3 nie wprowadza zaś wymogu uzyskania zgody małoletniego powyżej lat trzynastu jeżeli ma być on dawcą komórek krwiotwórczych krwi obwodowej. Takie rozwiązanie prawne nie zasługuje na uznanie. Małoletni powyżej lat 13 bez względu na przedmiot eksplantacji powinien mieć możność współdecydowania w wyrażaniu swego stanowiska przed sądem opiekuńczym.
      W świetle art. 12 ust 4 u. transp. sąd orzeka na wniosek przedstawicieli ustawowych kandydata na dawcę po wysłuchaniu małoletniego i po zasięgnięciu opinii biegłego psychologa, a w przypadku małoletniego powyżej lat szesnastu - również na jego wniosek. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie lekarskie stwierdzające, że pobranie szpiku nie spowoduje dającego się przewidzieć upośledzenia organizmu dawcy.
      Obowiązek wysłuchania stanowiska małoletniego odnośnie przeszczepu szpiku lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej ma charakter wyłącznie informacyjny dla sądu1. U. transp. "nie wspomina (...) jaki skutek odniesie sprzeciw dziecka"2, ani też nie zawiera "dyrektywy dla sądu, iż sprzeciw małoletniego jest przeszkodą do udzielenia zezwolenia"3.
      Zdaniem Sądu Najwyższego naruszenie przez sąd orzekający obowiązku wysłuchania małoletniego powinno być oceniane w kategoriach istotnych uchybień mających wpływ na wynik sprawy4.
      U. transp. nie nakłada zaś obowiązku załączenia do wniosku orzeczenia lekarskiego dotyczącego pobrania komórek krwiotwórczych krwi obwodowej. Do takiego rozwiązania prawnego należy odnieść się krytycznie.
      Jak już wyżej podniesiono art. 12 ust 2 dopuszcza możliwość pobrania od małoletniego szpiku lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej, jeżeli nie spowoduje to pobranie dającego się przewidzieć upośledzenia sprawności organizmu dawcy. A więc wprowadza bardzo istotne obostrzenie natury medycznej.
      Z kolei art. 12 ust 4 nakłada obowiązek dołączenia orzeczenia lekarskiego stwierdzającego, że pobranie szpiku (nie zaś komórek krwiotwórczych krwi obwodowej - przyp. J.D), nie spowoduje dającego się przewidzieć upośledzenia organizmu małoletniego dawcy. Co świadczy o niekonsekwencji ustawodawcy.
      Art. 12 ust 4 u. transp. nie zapewnia należytej ochrony małoletniego z uwagi na pominięcie obowiązku złożenia przez wnioskodawcę orzeczenia lekarskiego wydanego w przedmiocie braku przeciwwskazań zdrowotnych do pobrania komórek krwiotwórczych krwi obwodowej od małoletniego.
      Ta niedoróbka legislacyjna winna skutkować zmianą przepisu art. 12 ust 4 poprzez umieszczenie w zdaniu 2 art. 12 ust 4 u. po słowach "że pobranie szpiku" - sformułowania "lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej".
      Dlatego brzmienie art. 12 ust 4 powinno mieć treść: "Sąd orzeka na wniosek przedstawicieli ustawowych kandydata na dawcę, po wysłuchaniu małoletniego i zasięgnięciu opinii biegłego psychologa, a w przypadku małoletniego powyżej lat szesnastu - również na jego wniosek. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie lekarskie stwierdzające, że pobranie szpiku lub komórek krwiotwórczych krwi obwodowej nie spowoduje dającego się przewidzieć upośledzenia organizmu dawcy".

Przypisy
  1. J. Duda: Polskie ustawodawstwo transplantacyjne. Kraków 1999, s. 28;
  2. T. Smyczyński: Opinia o ustawie o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (w:) Opinie o ustawie o pobieraniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów. Zeszyty Biura Studiów i Analiz Kancelarii Senatu, wrzesień 1995 Nr 264, s. 8;
  3. Ibidem, s. 8;
  4. Vide uzasadnienie do postanowienia SN z dnia 16 grudnia 1997r., III CZP 63/97, OSNCP 1998 Nr 6, poz.108;

Juliusz Duda - adwokat prowadzący indywidualnie kancelarię adwokacką w Kielcach. Członek Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego w Warszawie oraz Polskiego Towarzystwa Kryminologicznego im. prof. Stanisława Batawii w Warszawie. Autor książek: Transplantacja w prawie polskim. Aspekty cywilnoprawne, Zakamycze 1998 (monografia), Polskie ustawodawstwo transplantacyjne, Zakamycze 1999, Transplantacja w prawie polskim. Aspekty karnoprawne, Zakamycze 2004 (monografia), Komentarz do ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis 2006 oraz wydanych przez Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis następujących publikacji elektronicznych: Tajemnica dziennikarska (2003); Transmisja rozprawy karnej przez środki masowego przekazu (2004).

Eskulap Świętokrzyski 2007 nr 2 - pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Kielcach.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004  
Redaktor: serwis@kielce.oil.org.pl  
Data utworzenia: 2007-02-14