Strona główna OIL

   


 
Krajowa Konferencja OIL

Miejsce i rola doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów jako element bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli

       W dniu 7 maja 2005 roku Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie zorganizowała pod patronatem Ministra Zdrowia Marka Balickiego krajową konferencję poświęconą miejscu i roli doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów w aspekcie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli. (*)
      W świetle zachodzących przemian w "zarządzaniu zdrowiem" coraz ważniejszą rolę odgrywa ustawiczne doskonalenie zawodowe lekarzy, które nie może być postrzegane, tak jak dotychczas, jako indywidualny problem każdego lekarza, ale jako wartość publiczna. Takie jest podejście społeczeństw w większości krajów zachodnich. Obowiązek doskonalenia zawodowego nałożony jest na lekarza przez: Kodeks Etyki Lekarskiej, przepisy ustawy o zawodzie lekarza, kolejne uchwały Naczelnej Rady Lekarskiej, a wreszcie przez rozporządzenie ministra zdrowia. Jednak żaden z tych aktów nie przyznaje lekarzowi prawa do płatnego urlopu na szkolenie, ani środków umożliwiających mu wywiązanie się z tego kosztownego obowiązku.
      Postępująca pauperyzacja większości lekarzy, ograniczanie zaangażowania się lekarza w źle opłacaną działalność stricte medyczną na rzecz zajęć ekonomicznie bardziej opłacalnych, pogarszający się systematycznie dostęp młodych lekarzy do specjalizacji i innych form doskonalenia zawodowego, odchodzenie od zawodu i rosnąca emigracja zarobkowa to zjawiska dotykające współczesną służbę zdrowia. Zjawiska niepokojące, bo mogą wkrótce doprowadzić do wyraźnego pogorszenia opieki zdrowotnej w naszym kraju, zagrażając bezpieczeństwu obywateli.
      W tych pogarszających się warunkach ekonomicznych naszego zawodu w Polsce lekarz, mimo najlepszej woli, często nie jest w stanie wywiązać się z nałożonego na niego ustawowo obowiązku doskonalenia zawodowego.
      Stąd idea zorganizowania konferencji, która przedstawiałaby aktualny stan prawny, ocenę funkcjonowania rozporządzenia ministra zdrowia w kontekście realiów związanych z możliwością wywiązywania się lekarza z obowiązku doskonalenia zawodowego, prezentowałaby rozwiązania ułatwiające realizację tego obowiązku, a także analizę rozwiązań przyjętych w innych krajach, na których może warto się wzorować.
      Rolę samorządu zawodowego w podyplomowym doskonaleniu zawodowym lekarzy i lekarzy dentystów przedstawił Prezes Naczelnei Rady Lekarskiei dr Konstanty Radziwiłł. Omówił podstawowe akty prawne regulujące procesy kształcenia i doskonalenia lekarzy i lekarzy stomatologów, przypomniał zasady punktacji w trybie ustawicznego doskonalenia zawodowego, przedstawił zakres obowiązków i uprawnień okręgowych rad lekarskich i Naczelnej Rady Lekarskiej w procesie doskonalenia zawodowego. Na koniec zaprezentował projekt ustawy o zasadach finansowania doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów zawierający zapis o rezydenturze dla każdego absolwenta stażu podyplomowego, płatnym urlopie szkoleniowym 2-tygodniowym raz w roku oraz zaliczeniu wszystkich kosztów kształcenia podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów do podstawy opodatkowania.
      Prof. dr hab.med. Grzegorz OpalaPrezes Elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego mówił o rozbieżnościach między teorią a praktyką w doskonaleniu zawodowym lekarzy. Filozofia systemu punktacji aktywności zawodowych generalnie zmierza w dobrym kierunku premiując naturalne formy aktywności i proponując odpowiednie proporcje punktowe. Realizacja programu w obecnej formie skutkuje obowiązkiem poniesienia kosztów przez osoby szkolące się, co jest nieprawidłowością. Przynajmniej w części tych kosztów powinni uczestniczyć pracodawcy i państwo.
      Doc. dr hab.med. Rafał Niżankowski w swoim wystąpieniu "Doskonalenie zawodowe lekarzy a jakość ochrony zdrowia" obnażył niedoskonałości obecnego systemu szkoleń i specjalizacji. Lekarz ze swoją wiedzą i umiejętnościami jest elementem struktury (szpital, przychodnia). Aby całość funkcjonowała dobrze trzeba upowszechnić myślenie "procesowe" zakładające, iż chcąc poprawić jakość opieki trzeba koncentrować się na doskonaleniu procesów tejże opieki. Zatem wiedza na temat organizacji procesów opieki powinna stać się jednym z elementów doskonalenia lekarskiego. Druga ważna sprawa to właściwa utylitarność. Celem lekarza powinno być zdobycie wiedzy i umiejętności w celu wykorzystania ich dla dobra pacjenta, a nie uzyskanie świadectwa ukończenia szkolenia czy certyfikatu, skutkujących awansem lub wyższą gratyfikacją. Narodowy Fundusz Zdrowia określając warunki świadczeń wielokrotnie nasila zjawiska patologiczne. Najpoważniejszym problemem jest preferowanie wymogów łatwych do weryfikacji, a nieistotnych dla jakości opieki. Z dużą uwagą należy przyglądać się nowo wprowadzonemu systemowi kształcenia ustawicznego, kredytów odnawiania przez Izbę Lekarską ważności specjalizacji. Grozi nam koncentrowanie uwagi nie na poprawie opieki nad pacjentem, ale na kolekcjonowaniu formalnych potwierdzeń udziału w konferencjach, szkoleniach. Dodatkowo wzmacnianych przez interes różnych firm szkoleniowych. Zdecydowaną wadą systemu kształcenia jest centralizm i sztywne, jednakowe dla wszystkich kształcących ośrodków programy specjalizacji. W konkluzji prelegent podkreślił, że formalne poświadczenia (świadectwa, certyfikaty) winny być bardziej powodem do dumy zawodowej niż metodą na zdobywanie pieniędzy. Te ostatnie powinny bowiem zależeć od wykonywanej pracy.
      Dr n.med. Piotr Gaiewski z II Katedry Chorób Wewnętrznych Collegium Medium UJ w Krakowie scharakteryzował system ciągłego doskonalenia zawodowego (CDZ) w krajach Unii Europejskiej (UE). W 12 krajach udział lekarzy w CDZ jest obowiązkowy, a w 10 dobrowolny. W 18 krajach realizację CDZ przez lekarzy nadzoruje samorząd lekarski i (lub) towarzystwa naukowe, w 3 ministerstwo zdrowia, a w jednym nie ma żadnego nadzoru.
      W większości krajów wydatki na CDZ pokrywają sami lekarze, ale jednocześnie przysługują im odpisy podatkowe. W Finlandii CDZ jest finansowane przez pracodawców. W Irlandii i Portugalii lekarzom przysługuje płatny urlop szkoleniowy (10 i 15 dni rocznie). Ponadto w Irlandii specjalistom zatrudnionym w szpitalach publicznych przysługuje rocznie blisko 1300 euro na wydatki związane z CDZ. W Belgii lekarz wywiązujący się z CDZ może wystąpić o podwyżkę pensji o około 4,5% i ma prawo do rocznej premii w wysokości około 490 euro. W Wielkiej Brytanii publikowana jest lista lekarzy realizujących CDZ. W większości krajów niedopełnienie obowiązku CDZ nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji, poza ewentualnym odnotowaniem tego faktu w rejestrze lekarzy (np. w Polsce). W Niemczech, Holandii, Słowenii i Wielkiej BrytaJlii CDZ jest warunkiem utrzymania prawa wykonywania zawodu, a na Węgrzech niedopełnienie obowiązku CDZ zmusza do zdawania egzaminu przed specjalną komisją.
      Prof. dr hab.med. Jerzy Kruszewski . Przewodniczący Komisji Kształcenia Medycznego NRL omówił akty prawne regulujące ustawiczne doskonalenie zawodowe lekarzy w Polsce. Profesor Marek Rudnicki z Kliniki Chirurgii w Chicago przedstawił amerykański odpowiednik CDZ CME (Continuing Medical Education). W Stanach Zjednoczonych ochrona zdrowia jest immanentną częścią polityki finansowej państwa. Państwo i poszczególne stany, poprzez swoje agendy, kontrolują bardzo dokładnie nadawanie licencji lekarskich. Muszą one być odnawiane co kilka lat. Równocześnie państwo sprzyja podnoszeniu kwalifikacji poprzez system podatkowy, w którym wydatki na szkolenie zawodowe są częścią wydatków biznesowych lekarza, nie podlegających opodatkowaniu. Szpital chcąc mieć dobrych lekarzy przeznacza często dodatkowe pieniądze na opłacanie CME. Dodatkowym udogodnieniem jest gwarancja kilku dni dodatkowych wolnych od pracy, które lekarz wykorzystuje na udział w zjazdach czy konferencjach. Zainteresowani są szkoleniem ustawicznym wszyscy: lekarze, pacjenci, szpitale, państwo i jego instytucje, organizacje profesjonalne, ubezpieczenia, przemysł medyczny. Zainteresowanie to objawia się nie tylko określonymi wymaganiami, ale również tworzeniem mechanizmów umożliwiających i stymulujących rozwój zawodowy poprzez udział w szkoleniu ustawicznym. Dr med. Sutann Katelhon (Niemcy) mówiła o ustawicznym doskonaleniu zawodowym w warunkach niemieckich. W Niemczech również pracodawcy i państwo uczestniczą w finansowaniu szkolenia ustawicznego. Dr hab. n.med. Andrzei Woitowicz - kierownik Zakładu Chirurgii Stomatologicznej AM w Warszawie omówił specyfikę problemów kształcenia w stomatologii. Niewątpliwą zaletą programu nauczania stomatologii w naszym kraju, w porównaniu z krajami Europy zachodniej, jest nauczanie przedmiotów ogólno-medycznych. Jeszcze nigdy nie zanotowano tak ogromnego wzrostu wiedzy teoretycznej i klinicznej, jaki przeżywa stomatologia obecnie. Technologie materiałów wszczepialnych, porowatych, nanotechnologie, pojawienie się materiałów całkowicie kompatybilnych z tkankami, z drugiej strony próby biologicznego i genetycznego procesowania komórek macierzystych, wytwarzania in vitro zawiązków zębów, stanowią o miejscu stomatologii w ogólnej medycynie. Lekarzy stomatologów obowiązuje kształcenie podyplomowe. Pamiętać trzeba, że w dziedzinie stomatologii kursy zaliczane do wartościowych zawierają zwykle element warsztatowy, co powoduje istotny wzrost kosztów uczestnictwa. Udział w kursie, szkoleniu, warsztacie dla lekarzy dentystów, będących przedsiębiorcami oznacza de facto utracone korzyści. Zakład Chirurgii Stomatologicznej AM w Warszawie wystąpił z inicjatywą kursu doszkalającego internetowego (www.medycyna.org.pl) . Kursy internetowe nie stanowią oczywiście alternatywy dla kształcenia metodami tradycyjnymi, ale są jego istotnym uzupełnieniem. W sesji popołudniowej zajmowano się rolą poszczególnych uczestników procesu doskonalenia zawodowego lekarzy w Polsce. Scharakteryzowano udział Akademii Medycznych, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, towarzystw naukowych, NFOZ-u, konsultantów i podmiotów gospodarczych (firmy farmaceutyczne), starając się znaleźć odpowiedz na pytanie - "Doskonalenie zawodowe lekarzy - czyj to problem?"

(ZAM)
(*) W konferencji udział wzięli m.in: prezes i wiceprezes
ŚIL kol. kol. Marek Jodłowski i Andrzej Blaszczyk

Eskulap Świętokrzyski 2005 nr 6 - pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Kielcach.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004