Strona główna OIL

   


 
Sylwetki polskich lekarzy - dr Jan Janowicz

       Jeden z czołowych chirurgów wileńskich, później olsztyńskich, dr Jan Janowicz urodził się 1893 roku w majątku Giełucie na Żmudzi. W 1913 r. kończy gimnazjum w Szawlachi wstępuje na wydział lekarski uniwersytetu w Dorpacie. W 1917 kończy studia i wstępuje do korpusu gen. Dowbór-Muśnickiego. W 1920 r. jako chirurg polowy bierze udział w bitwie pod Warszawą. Jesienią tegoż roku nostryfikuje dyplom na Uniwersytecie Warszawskim. W 1922 zwalnia się z wojska, pogłębia wiedzę medyczną w Berlinie i Paryżu. Następnie zaczyna pracę w Wilnie jako lekarz Szpitala Kolejowego na Wilczej Łapie, a od 1931 do 1945 jest ordynatorem oddziału chirurgicznego tego szpitala. Operuje także w innych szpitalach wileńskich oraz w prywatnej klinice w Alei Róż 2, praktykuje prywatnie w zakresie chirurgii i urologii. Z małżeństwa z Jadwigą Cumft miał córkę Danutę (scenograf w Warszawie), z drugiego małżeństwa z Laryssą Chrzanowską córkę Sylwię (kier. literacki teatrów Trójmiasta, em. w Gdyni) i syna Mariusza (zginął w 1963 r. pod lawiną w Tatrach). Dom dr Janowicza przy ul. Zakretowej był ośrodkiem życia towarzyskiego i artystycznego miasta. Bywali tu artyści z Pohulanki i z "Lutni", koncertował Stanisław Szpinalski, rzeźbił Borys Michałowski (stypendysta dr Janowicza, później profesor we Wrocławiu), a w czasie okupacji występował Ludwik Sempoliński (Jan Kalina), odbywały się wykłady i egzaminy tajnej szkoły teatralnej Czesława Szpakiewicza. Również żeglarstwo było pasją doktora, przyjaźnił się z Mariuszem Zaruskim, działał w Lidze Morskiej i w Jachtklubie, z dr Czesławem Czarnowskim pływał jachtem "Jurand" do fiordów, był pionierem sportu bojerowego na jeziorze Trockim. Podczas okupacji wraz z dr Jerzym Dobrzańskim pełnił obowiązki lekarza okręgu wileńskiego AK, wielokrotnie operował konspiracyjnie rannych, kierował podczas akcji "Burza" polowym szpitalem w Kolonii Wileńskiej. Po zabójstwie agenta Saugumy znalazł się wśród zakładników i stał w szeregu obok dr Pelczara, który został rozstrzelany. Drugi głośny w Wilnie epizod okupacyjny dr Janowicza to jego interwencja w obronie pacjenta, prowadzonego w kolumnie z getta na Ponary. Na rozkaz Szaulisa wziął operowanego przez siebie starego mężczyznę na plecy i powędrował z grupą na rzekome roboty. Znad dołu wypełnionego wapnem w ostatniej chwili wyrwał go Niemiec, dyrektor szpitala, powiadomiony przez siostrę oddziałową, świadka ulicznego zdarzenia. Z relacji córki Danuty: wtedy jedyny raz widziała ojca płaczącego. Za pomoc udzielaną Żydom podczas okupacji dr Janowicz został wyróżniony pośmiertnie tytułem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. W roku 1945 zmuszony z rodziną do opuszczenia Wilna, po krótkim postoju w Białymstoku osiada w zrujnowanym Olsztynie. Swą pionierską pracę zaczyna od grzebania koni, zalegających ulice. Szpitale leżały w gruzach, brakowało lekarzy. Czuwa nad odbudową i ordynuje szpitalami: Kolejowym, Polikliniki i Wojewódzkim. Ściąga i wychowuje młodą kadrę lekarską. Zostaje Konsultantem Wojewódzkim, otrzymuje propozycję objęcia katedry chirurgii w powstającej Akademii Medycznej w Białymstoku. Odmawia, gdyż jak oświadcza chce pozostać praktykiem, w stałym kontakcie z chorymi. Jest honorowym członkiem Polskiego Towarzystwa Chirurgicznego, członkiem Międzynarodowego Towarzystwa Chirurgicznego. Zostaje odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy, Krzyżem Kawalerskim Orderu OP, Złotą Odznaką Zasłużony dla Warmii i Mazur. Po przewlekłej, ciężkiej chorobie umiera 16 stycznia 1964 w szpitalu na Płockiej w Warszawie. Pochowany uroczyście i tłumnie 19 stycznia na Cmentarzu Komunalnym w Olsztynie. W Szpitalu Wojewódzkim urządzono Izbę Pamięci dr Jana Janowicza. W maju 1993 roku w stulecie Jego urodzin odbył się w Olsztynie, poprzedzony nabożeństwem żałobnym, zjazd kolegów, uczniów i pacjentów tego Wspaniałego Lekarza i Człowieka, obdarzonego charyzmą i ujmującym wdziękiem, żyjącego nadal w sercach tych, którzy Go kochali i zawdzięczali mu powrót do zdrowia.

Danuta Pogorzelska
Leon Janowicz

Eskulap Świętokrzyski 2004 nr 12 - pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Kielcach.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004  
Redaktor: serwis@kielce.oil.org.pl  
Data utworzenia: 2004-12-20