Strona główna OIL

   


 
ASKLEPIOS - mityczny twórca medycyny

      Apollo, bóg światła, mądrości, muzyki i poezji był bogiem wielofunkcyjnym, także lekarzem.
      Ale właściwym bogiem-lekarzem, starożytnym patronem medycyny był w Grecji syn Apollina - Asklepios, w mitologii rzymskiej zwany Eskulapem. Był on też utożsamiany z egipskim bogiem, lekarzem Imhotepem, hipotetycznym autorem przysięgi lekarskiej przypisywanej potem Hipokratesowi.
      Apollo był kochankiem nimfy (czy ziemianki) Koronis, która kochała jednak potajemnie Ischysa (czy wg innych mitów - Chylosa) i dopuściła go do swego łoża, gdy była już w ciąży za sprawą Apolla, korzystając z jego nieobecności. Apollo, kiedy wybierał się w swoich sprawach do Delf pozostawiał przy Koronis na straży śnieżnobiałego kruka, Kruk nie zdążył powiadomić Apolla o zdradzie Koronis i za karę za to, że nie wykłuł oczu Ischysowi, gdy ten zbliżył się do Koronis został obłożony klątwą: sczerniał i odtąd wszystkie kruki są czarne, wyjątkową rzadkość stanowią zaś białe kruki...
      Apolla pomściła jego siostra Artemida rażąc Koronis pękiem strzał. Apollo nic nie mógł na to poradzić, choć żal mu się zrobiło brzemiennej kochanki. Dusza Koronis uleciała do Tartaru, a zwłoki leżały na stosie namaszczone pachnidłami i zanim Apollo oprzytomniał stos podpalono. Wezwał wówczas Hermesa, swego starszego przyrodniego brata, który przy świetle płomieni stosu wyciągnął żywe jeszcze dziecko z łona Koronis. Apollo dał chłopcu na imię Asklepios i oddał na wychowanie centaurowi Chejronowi, który pierwszy miał zasiać w Tessalii zioła lecznicze. Chejron nauczył Asklepiosa sztuki leczenia i polowania. Tak znakomitym został lekarzem i tak umiejętnie dobierał leki, że czczony jest jako twórca medycyny. W wyszukiwaniu odpowiednich ziół miał mu pomagać wąż - symbol mądrości. Asklepios nie tylko leczył ludzi, ale i wskrzeszał zmarłych, m.in. Oriona. Hades poskarżył się Zeusowi, że kradną mu poddanych z jego podziemnego królestwa. Asklepiosa oskarżono o pobieranie łapówek w złocie, po czym zarówno on jak i jego pacjenci zostali rażeni śmiertelnie piorunami Zeusa.
      Apollo, żeby pomścić śmierć syna pozabijał Zeusowi cyklopów, którzy produkowali dla Zeusa pioruny. Wyrzucony z Olimpu miał wtedy Apollo zejść na ziemię i zarabiać od czasu do czasu na życie praktyką lekarską. Gdy skończył się okres wygnania Apolla Zeus przywrócił życie Asklepiosowi, a wizerunek Asklepiosa dzierżącego węża umieścił wśród gwiazd.
      Asklepios poślubił boginię Epione (co znaczy "kojąca ból.) i został ojcem dwóch córek: uzdrawiającej Hygiei i wszystko leczącej Panakiei oraz dwóch synów: Podalejriosa i Machaona. Synowie Asklepiosa byli lekarzami wojsk greckich podczas wojny trojańskiej: Podalejrios interesował się głównie niemocami duchowymi (pierwszy psychiatra!!), Machaon zaś - chorobami ciała ("...biegli w sztuce, sławni Marsa czyny, Poda lir i Machaon Eskulapa syny, lekarze zręczni ludzkie uśmierzać boleści." [Iliada ks. II w. 743-745]).
      Ta lekarska rodzina miała zapoczątkować kapłańsko-lekarskie rody asklepiadów.
      "Asklepios" - "nieustannie łagodny" to prawdopodobnie tytuł - komplement nadawany wszystkim herosom - lekarzom w nadziei, że zyska się w ten sposób ich przychylność.
      "Aesculapius" - łacińska forma Asklepiosa - oznacza zapewne "to, co zwisa z jadalnego dębu", tzn. jemiołę, uważaną za lek uniwersalny. Jemiołę uznano za genitalia dębu, a Druidzi ścinając ją ceremonialnie przy użyciu złotego sierpa dokonywali obrzędowej kastracji. Lepki sok owoców jemioły uchodził za spermę dębu, płyn posiadający szczególne właściwości regeneracyjne.
      Imię Asklepios jest też wywodzone od greckiej nazwy kreta - "asklepa", gdyż jest to bóg wiązany z ziemią i został wydobyty z wnętrzności zmarłej matki jak z wnętrza ziemi. Kret jako symbol medycyny . występował także w mitologii hinduskiej.
      Asklepios był przedstawiany też w postaci węża, a w jego świątyni w Epidauros trzymano kilka oswojonych węży jako symbole odrodzenia, ponieważ węże zrzucają co roku skórę.
      Invocatio deorum rozpoczynająca przysięgę Hipokratesa brzmi:
"Przysięgam na Apollina lekarza, na
Asklepiosa, na Hygieię i Panakieię..."

(opracował na podstawie: "Mitów
greckich" R.Gravesa, "Historii medycyny"
Wł. Szumowskiego i "Historii medycyny"
T. Brzezińskiego - Wł. Gajewski)

Eskulap Świętokrzyski 2004/6 - pismo Świętokrzyskiej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Kielcach. Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004-2020