Strona główna OIL

   


 
Doktor Edward Rittler - lekarz, społecznik, twórca nowoczesnej sejneńskiej medycyny
Historia medycyny

Edward Alfred Rittler urodził się 3 maja 1897 roku w Wilnie. Po ojcu, również lekarzu, odziedziczył pierwsze imię. Matka, Franciszka z Malinowskich, zajmowała się domem. Do dziewiętnastego roku życia pobierał nauki w Wileńskiej Szkole Realnej. Po jej ukończeniu w 1916 roku wstąpił na jed-ną z najznakomitszych carskich uczelni - Akademię Wojskowo-Lekarską w Sankt Petersburgu. W czasie trwania jego studiów wybuchły rewolucje, najpierw lutowa, potem październikowa.
Student Edward Rittler, bez zawodu, bez jakichkolwiek perspektyw na przyszłość, opuścił miasto i przeniósł się do Wilna. Postanowił jednak ukończyć studia medyczne. Wyjechał do Warszawy.
Wybrał wydział lekarski Uniwersytetu Warszawskiego. W 1924 roku był już doktorem wszech nauk lekarskich. Wrócił do Wilna. Rozpoczął służbę jako lekarz w Korpusie Ochrony Pogranicza. Przejściowo pracował jako lekarz KOP-u, w Sejnach. Następnie był ordynatorem w szpitalu wojskowym, aby w końcu znaleźć się w murach wileńskiej Alma Mater jako asystent.
W 1932 roku w Wilnie kapitan doktor Edward Rittler wziął ślub z córką znanego sejneńskiego farmaceuty - Wincentego Domosławskiego, Marią Domosławską (zmarła 1 lutego 1999 roku). Ślubu udzielił zaprzyjaźniony z rodziną biskup Romuald Jałbrzykowski. W 1939 roku doktor Rittler, jako lekarz ze specjalnością medycyny wojskowej, został zmobilizowany i wysłany na front. W 1941 roku wrócił jednak do Wilna i podjął pracę zawodową. Nie nadługo. Już w 1942 roku władze hitlerowskie wywiozły go wraz z małżonką na roboty przymusowe do Rzeszy. Trafił na tereny, które po zakończeniu działań wojennych weszły w skład brytyjskiej strefy okupacyjnej. Z powodu braku lekarzy został skierowny do leczenia ludności cywilnej. Ostatnim miejscem pobytu było Münster, tam zgłosił się do władz brytyjskich z prośbą o wyrażenie zgody na repatriację do Polski.
Doktor Edward Rittler i pielęgniarki oddziału pediatrycznego
Z Niemiec powrócił do kraju w 1947 roku. Urząd Repatriacyjny wydał nakaz pracy - objęcia placówki medycznej w jednym z miasteczek Śląska Opolskiego. Przed objęciem placówki w Opolskiem uzyskał zgodę na miesięczne odwiedziny rodziny w Sejnach. Ten przyjazd do Sejn zadecydował o jego dalszym losie i losie służby zdrowia na Sejneńszczyźnie. Uzyskanie zmiany decyzji Urzędu Repatriacyjnego na pozostanie dr. Rittlera w Sejnach było sprawą bardzo trudną. Tę myśl wysunęła i zrealizowała pani Maria Markiewicz (ówczesna burmistrz), będąca osobą oddaną organizacji powojennego życia Sejn.
Uzyskanie powyższej decyzji zwią-zało na zawsze dr. Edwarda Rittlera z Sejnami. Natychmiast podjął służbę na rzecz społeczności, wśród której spędzić miał resztę życia. Tu zaczął się najbardziej intensywny i owocny okres jego pracy. Przez wiele lat pozostawał nie "jednym z lekarzy", ale jedynym, jednoosobową instytucją służby zdrowia. Miał pod swoją wyłączną opieką prawie dwadzieścia tysięcy małych i dużych mieszkańców obszaru nieco większego niż obecny powiat sejneński. Gdy było trzeba, przyjmował porody, był pediatrą, internistą, laryngologiem, a nawet radiologiem. Będąc świetnym organizatorem i człowiekiem niezwykle odpowiedzialnym, rozumiał, że w ówczesnej powojennej rzeczywistości jego funkcja to nie tylko leczenie, ale również praca nad tworzeniem służby zdrowia, obejmującej swą opieką jak największy teren Sejneńszczyzny.
Kiedy w 1956 roku powstał powiat, dr Rittler został kierownikiem Wydziału Zdrowia, organizował też Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną i Stację Pogotowia Ratunkowego (1957). Jednocześnie usilnie starał się o budowę szpitala. Sąsiednie szpitale nie były w stanie zapewnić dostatecznej liczby miejsc chorym z sejneńskiego terenu.
Doktor Edward Rittler z żoną na pokładzie "Kościuszki", 1936
Praca dr. Rittlera nie ograniczała się do ustawowych godzin. Powodowany wielką troską o stan zdrowia pacjentów, bezinteresownie dokonywał pieszo codziennych obchodów w ich domach. Czynił to, pomimo ogromnego zmęczenia całodzienną pracą. Przez wiele lat, z braku pogotowia ratunkowego, spieszył furmanką do nagłych zachorowań, wypadków i ciężko chorych. Nie zrażały go ulewne deszcze ani mroźne noce. Wiedział, że na jego pomoc czekają chorzy. Im poświęcił swe życie, tym bardziej cierpiącym, wyniszczonym biologicznie w czasie okupacji.
Jego mieszkanie w "białym domku" było otwarte dla wszystkich potrzebujących. Wynajmował dwa pokoje, bez kanalizacji, bieżącej wody i centralnego ogrzewania, ze "sławojką" z tyłu domu. Nie wymagał wiele dla siebie prywatnie. Inaczej było w kwestiach zawodowych. Pełen samodyscypliny, był wymagający względem personelu medycznego.
Do Sejn zaczęli przybywać młodzi felczerzy, którzy osiedlali się tu i za namową dr. Rittlera kończyli medycynę. W Sejnach sukcesywnie tworzyło się środowisko medyczne, które zaczynało silnie oddziaływać również kulturowo na tutejszą społeczność.
Wielką pasją dr. Rittlera były podróże. W 1936 roku odbył rejs statkiem "Kościuszko" wokół Europy. Później, dopiero w latach sześćdziesiątych dr Rittler wybrał się wraz z żoną do Jugosławii, NRD, Bułgarii i Rumunii. Doktor nie uznawał biernego odpoczynku. Nawet w czasie urlopu każdy dzień miał ścieśle zaplanowany. Pomimo dokuczliwej choroby (cukrzyca) zawsze były piesze wycieczki i lektura. Czytał biegle w trzech językach: polskim, rosyjskim i niemieckim. Bywał na Międzynarodowych Targach Książki organizowanych w Warszawie. Mawiał: "Człowiek choćby nie wiem jak długo żył, nigdy nie może powiedzieć, że już dużo umie".
Dał się poznać jako człowiek szlachetny, skromny, bezpośredni i prawy, niepowtarzalny we współżyciu z ludźmi. Zawsze na pierwszym miejscu stawiał sprawy człowieka i Ojczyzny. Były to dla niego najwyższe wartości, o które walczył i dla których pracował. Przez całe życie przyświecała mu idea najwyżej pojętego humanitaryzmu. Tą godną podziwu postawą zapisał się trwale w pamięci społeczeństwa ziemi sejneńskiej. Zmarł 17 kwietnia 1972 roku, spoczął na cmentarzu w Sejnach.
Dowodem pamięci i wdzięczności społeczeństwa było nadanie jego imienia Szpitalowi Powiatowemu w Sejnach oraz ulicy, przy której się znajduje, a także odsłonięcie tablicy pamiątkowej na budynku szpitala. Uroczystość, z inicjatywy pp. Eugenii i Tadeusza Milewskich, odbyła się 7 kwietnia 1987 roku.
Artykuł był wcześniej opublikowany w Almanachu Sejneńskim, 2003; skróconą wersję drukujemy za zgodą Autorki.

Informacja o Autorce: dr n. med. Teresa Rugienis-Witkowska, specjalista chorób dziecięcych i neonatologii; była delegatem OIL w Białymstoku w latach 1990 - 2001 i zastępcą rzecznika odpowiedzialności zawodowej w I i II kadencji.

Teresa Rugienis-Witkowska

Biuletyn nr 2/2013 - pismo Okręgowej Izby Lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Białymstoku.
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004  
Redaktor: serwis@bialystok.oil.org.pl  
Data utworzenia: 2013-05-22