Strona główna OIL

   


 
Poszczepienne niepowodzenia odpowiedzi immunologicznej a zachorowania na WZW B (przyczyny i skutki)
z Kliniki Obserwacyjno - Zakaźnej Akademii Medycznej w Białymstoku Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. K. Dłuskiego w Białymstoku

      Postęp medycyny dokonany w zakresie wakcynologii jest ogromny. Niedoceniany bywa fakt, że nowoczesne szczepionki i ich dostępność pozwoliły na wyeliminowanie lub ograniczenie zachorowań na wiele chorób zakaźnych.
      Nazwa szczepionka (vaccine) wzięła się z łacińskiego słowa, które oznacza krowę. Zwierzęta te zostały jako pierwsze wykorzystane do produkcji szczepionki przeciw ospie - miało to miejsce w 1798 r., a dokonał tego Edward Jenner.
      U człowieka odkryto mechanizm odpowiedzi immunologicznej do której dochodzi w czasie bezpośredniego kontaktu z czynnikiem zakaźnym. Zrozumienie zagadnień immunologii oraz udoskonalenie hodowli bakterii, poznanie wirusów pozwoliło na rozpowszechnienie szczepień na całym świecie. Odkryty w 1965 r. wirus B wirusowego zapalenia wątroby stał się mniej groźny dzięki istnieniu kilku szczepionek. Szacuje się, że na świecie jest około 2 biliony ludzi zakażonych HBV, z tego 350 milionów żyje z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B. W Polsce w okresie od 1.01.04 do 31.10.04 wykryto 1221 przypadków WZW typu B. Dla porównania w tym samym okresie 2003 r. w Polsce rozpoznano 1374 przypadki WZW B. Jak z tego wynika zakażenie to, to nadal poważny problem światowy i krajowy. Dzięki wprowadzonym szczepieniom obserwuje się tendencję spadkową zachorowań w Polsce.
      Po raz pierwszy szczepionkę p/WZW B wprowadzono w USA w 1981r., w Polsce w 1989, zaś na szerszą skalę w 1993 r., kiedy to rozpoczęto szczepienia wszystkich nowonarodzonych dzieci. W opracowaniu tej szczepionki wykorzystano zdobycze inżynierii genetycznej, nie stosując namnażania patogenu, dlatego jest to szczepionka bezpieczna. Wadą jest natomiast konieczność trzykrotnego etapu cyklu szczepienia niezbędnego do wytworzenia odporności.
      Szczepienie przeciwko wzw B stanowi skuteczny element profilaktyczny. Za efektywne przyjęto takie uodpornienie szczepionką p/WZW B, które wyzwala stężenie p/ ciał powierzchniowych równe lub wyższe niż 10 IU/L. Obecnie wiadomo, że niektóre osoby nie wytwarzają odpowiedniego poziomu przeciwciał ochronnych mimo stosowanego szczepienia.
      Brak odpowiedzi na szczepienie może wynikać z:

  • wieku (powyżej 40 roku życia istnieje możliwość gorszej odpowiedzi na szczepienie)
  • płci męskiej
  • palenia papierosów
  • otyłości
  • podawania szczepionki w nieodpowiednie miejsce np. w pośladek
  • immunosupresji
  • dializoterapii.

      W 1998 r. przeprowadzono w Polsce badania dotyczące skuteczności szczepień p/WZW B. Okazało się, że na 4 600 000 zaszczepionych osób 324 zachorowały na WZW B. Być może wynikało to z tego, że pacjenci ci byli zakażeni zmutowanym wirusem B. Brak skuteczności szczepienia jest związane z mutacjami w regionie preS/S.
      Należy pamiętać jak ważny jest poziom ochronny p/ciał anty-HBs. Często do Poradni Chorób Wątroby przy Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym zgłaszają się pacjenci, którzy rozpoczęli szczepienia np. przyjęli tylko 2 dawki i z różnych przyczyn przerwali szczepienia.
Schemat szczepieńSzczepienie podstawoweDawka uzupełniająca
Jeśli nie istnieje bezpośrednie ryzyko zakażeniaHBV 0, 1-3 miesiące6-12 miesiąc
Jeżeli pożądane jest szybkie uzyskanie optymalnej odpowiedzi immunologicznej0, 1,2 miesiąc12 miesiąc
W wyjątkowych przypadkach u osób dorosłych w celu uzyskania szybkiego uodpornienia przed zakażeniem HBV (wyjazd, zabieg operacyjny)0, 7, 21 dzień12 miesiąc
Szczepienie osób dializowanych lub z obniżoną odpornością np. leczonych steroidami, cytostatykami. zalecana dawka podwójna szczepionki0, 1, 2 miesiąc6 miesiąc

      W tabeli I przypomniano schemat szczepień ochronnych p/WZW typu B. Wirusowe zapalenie wątroby typu B to nadal poważny problem, brak odporności prowadzi do ostrego lub przewlekłego zachorowania ewentualnie nosicielstwa wirusa. Szczepienie to jedyna bezpieczna droga aby temu zapobiec.

Agnieszka Czauż-Andrzejuk,
Urszula Grygoruk,
Magdalena Rogalska

Biuletyn nr 2005/2 - pismo Okręgowej Izby lekarskiej.
Wydawca: Okręgowa Rada Lekarska w Białymstoku.
Dla członków izby lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2004