Partnerami serwisu są:



Nasza strona wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie oznacza zgodę na ich zapis lub odczyt zgodnie z ustawieniami przeglądarki.
 
Specjalizacja z psychologii klinicznej
Konsultant krajowy

Zaburzenia życia psychicznego mogą dotyczyć każdego człowieka - biednych i bogatych, dobrych i złych, młodych i w zaawansowanym wieku. Mogą stać się źródłem ogromnego cierpienia, ale także lepszego zrozumienia siebie i wyzwolenia sił twórczych.

Psychologia kliniczna jest dziedziną psychologii stosowanej, która zajmuje się szeroko rozumianymi zaburzeniami osobowości i zachowania jednostki ludzkiej. WHO podaje, że na różnorodne zaburzenia psychiczne cierpi 25 proc. światowej populacji, a progresja chorób afektywnych, zwłaszcza depresji, wskazuje, że w najbliższych dziesięcioleciach opieka psychologiczna i psychiatryczna stanie się niezbędna i kosztowna.
W UE choroby psychiczne są najczęstszą (ok. 30 proc.) przyczyną wychodzenia z rynku pracy. W Polsce najdłuższe zwolnienia dotyczą chorych na nowotwory (21,99 dni), na drugim miejscu są zaburzenia psychiczne (16,27 dni) [dane z ZUS z 2010 r.]. Problemy natury psychicznej narastają.

Niełatwe specjalizacje
Psychologia kliniczna stała się, zgodnie z wytycznymi UE, specjalizacją jednostopniową, ale w tym pojęciu zawarte są wymagania, które dotyczyły specjalizacji II st. uzyskiwanej w starym trybie. Trzeba podkreślić, że psychologia kliniczna nie dysponuje rezydenturami i całkowity koszt związany ze specjalizacją spada na specjalizującego się. Jest to obciążenie, zważywszy na fakt niskiego uposażenia psychologów i często pracę w pojedynkę, co uniemożliwia uzyskanie zgody pracodawcy na udział w szkoleniach w odległych miejscach.
Konsultant krajowy wraz z grupą ekspertów przygotowali program 4-letniego szkolenia (2 lata moduł ogólny i 2 lata - szczegółowy), aby umożliwić jak najszerszemu gronu psychologów uzyskanie specjalizacji. Program zaakceptowało Ministerstwo Zdrowia i wdrożyło do realizacji. Mimo trudności w zorganizowaniu bazy szkoleniowej udało się powołać 23 ośrodki z akredytacją. Niestety, funkcjonują one głównie na bazie uniwersyteckiej, a białe plamy na mapie to województwa: podkarpackie, świętokrzyskie, opolskie, zielonogórskie, świętokrzyskie, opolskie, zielonogórskie, lubelskie. Konsultanci wojewódzcy podkreślają, że mimo pojawiania się nowych akredytowanych ośrodków, jest ich wciąż za mało, a niesymetryczne rozmieszczenie to problem dla pracujących poza ośrodkami akademickimi. W nowym trybie specjalizacji szkoli się łącznie prawie 500 osób, w tym 130 w Warszawie, 85 w Krakowie, a tylko 10 w woj. warmińsko-mazurskim.

Ogólna ocena sytuacji
Sytuacja psychologii klinicznej jest w znaczącym stopniu odbiciem sytuacji polityczno-gospodarczej kraju. Ciągłe reformowanie różnych instytucji, w tym ochrony zdrowia, powołanie molocha, jakim jest NFZ, spowodowało pojawienie się problemów w funkcjonowaniu psychologów klinicznych.
Z raportów konsultantów wojewódzkich i moich obserwacji (18-letnie doświadczenie konsultanta krajowego) wynika, że zapotrzebowanie na pomoc psychologiczną rośnie, ale by świadczyć usługi zgodnie z posiadanymi kompetencjami, psycholodzy muszą pokonywać rozliczne bariery, by uzyskać specjalizację.
Reasumując, dostęp do specjalisty jest zróżnicowany i uwarunkowany:
  • rozmieszczeniem specjalistów na terenie Polski,
  • polityką zatrudnienia specjalistów psychologii klinicznej,
  • trudnościami występującymi w uzyskaniu specjalizacji,
  • polityką NFZ w kontraktowaniu usług psychologicznych.
Wzrasta też zainteresowanie profesjonalną pomocą psychologiczną w placówkach zatrudniających psychologa klinicznego. Okazuje się jednak, że specjalistów psychologii klinicznej jest jak na lekarstwo (w najgorszej sytuacji są południowo-wschodnie rejony i zachodniopomorskie). Okazuje się, że:
  • dyrektorzy placówek bądź likwidują etaty dla psychologów (woj. łódzkie, zachodniopomorskie, wielkopolskie), bądź zatrudniają psychologów na jakąś część etatu, stwarzając w ten sposób pozory działalności (woj. mazowieckie, wielkopolskie),
  • NFZ preferuje kontrakty z placówkami zatrudniającymi psychoterapeutów, którzy często nie mają wykształcenia psychologicznego, nie dysponują profesjonalnym przygotowaniem w zakresie diagnozowania, nie są kompetentni w ustalaniu strategii terapeutycznej w oparciu o ustalenia diagnostyczne.
To dyskredytacja przez NFZ zawodu psychologa klinicznego, który do 5-letnich studiów psychologicznych dołożył 5-letnie studia podyplomowe w ramach specjalizacji. To zniechęca wielu psychologów do podejmowania trudu specjalizacji. To ogranicza dostęp do profesjonalnej pomocy psychologicznej w okresie leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego, związanej z problemami:
  • psychoneurologicznymi (zaburzenia funkcji poznawczych, problemy rodziny); dotyczy pacjentów z woj. podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, dolnośląskiego, małopolskiego,
  • psychologicznymi w chorobach somatycznych (praktycznie w skali całego kraju, gdyż tylko "wybrańcy", tzn. instytuty naukowo-lecznicze, zatrudniają specjalistów psychologii klinicznej, np. instytut kardiologii czy onkologii),
  • psychologicznymi występującymi u dzieci i młodzieży tak w okresie leczenia szpitalnego, jak i ambulatoryjnego.

Liczba specjalistów
Przybliżone dane dotyczące liczby specjalistów psychologii klinicznej: dolnośląskie 65, górnośląskie - 222, łódzkie - ok. 100, mazowieckie - 150, pomorskie - 80, małopolskie - ok. 160, podlaskie - 34, warmińsko-mazurskie - 11, zachodnio- pomorskie - 9, świętokrzyskie - 18, wielkopolskie - 70, lubelskie - 88, łącznie 1007 osób.
Dysproporcje w liczbie zatrudnionych w regionach specjalistów są przyczyną nierówności w dostępie do pomocy psychologicznej. Jednak ocena stanu kadry specjalistów I i II stopnia zatrudnionych w ochronie zdrowia jest trudna, gdyż resorty MSW oraz MON nie podają takich informacji, a część psychologów klinicznych działa w sektorze prywatnym. Sytuacja na rynku usług psychologicznych nieznacznie się poprawiła (woj. mazowieckie, małopolskie, górnośląskie, pomorskie), ale dostępność do nich tradycyjnie była tam najlepsza.
Brakuje specjalistów psychosomatyki (problemy psychologiczne chorych somatycznie), bo eliminuje się psychologów w oddziałach leczenia specjalistycznego (kardiologia, pulmonologia, dermatologia i inne). Oszczędzanie poprzez redukcję etatów dla psychologów może skutkować tym, że część chorych wróci do szpitala (poradni specjalistycznej) z problemami. Wciąż brakuje specjalistów z neuropsychologii, co wobec wysokiego ryzyka udarów mózgu będzie skutkowało wzrostem niepełnosprawności.
Za mało jest specjalistów psychologii klinicznej dzieci i młodzieży. Na wizytę czeka się od jednego do trzech miesięcy (w woj. podlaskim, świętokrzyskim, wielkopolskim). W 400-tysięcznym Szczecinie jest zaledwie jedna poradnia dla dzieci i młodzieży. Problemy życia psychicznego mają specyficzny charakter, a odraczanie pomocy osobie potrzebującej może zakończyć się tragicznie. Dlatego sprawą niezwykłej wagi jest skierowanie środków (m.in. na finansowanie kosztowych szkoleń, opracowanie nowych przepisów i ustaw), by wzmocnić psychologię kliniczną.

Jan Tylka
Konsultant Krajowy ds.psychologii klinicznej, kierownik Katedry Psychologii Zdrowia, Wydział Filozofii Chrześcijańskiej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie



Gazeta Lekarska 2013-03 - pismo izb lekarskich. Wydawca: Naczelna Rada Lekarska.
http://http://www.gazetalekarska.pl
Dla członków izb lekarskich bezpłatnie.

Wstecz  
W górę ekranu  
Copyright (c) 2005  
Korespondencja: redakcja@gazetalekarska.pl  
Uwagi techniczne: serwis@gazetalekarska.pl  
Data utworzenia: 2013-03-06